Dördüncü sənaye ı̇nqilabı və əmək bazarına təsiri

Xülasə

Bu araşdırma süni intellekt (AI), Əşyaların İnterneti (IoT), blokçeyn və kvant hesablamaları kimi texnoloji irəliləyişlərə diqqət yetirərək Dördüncü Sənaye İnqilabının (4IR) qlobal iqtisadiyyat və əmək bazarına transformativ təsirini araşdırır. Statistik təhlillər və nümunə araşdırmaları vasitəsilə tədqiqat iqtisadi imkanları, iş yerlərinin dəyişdirilməsini və yaranan məşğulluq meyllərini qiymətləndirir. Əsas tapıntılar göstərir ki, 2016-cı ildə 11,5 trilyon ABŞ dolları (qlobal ÜDM-in 15,5%-i) dəyərində olan rəqəmsal iqtisadiyyatın 2025-ci ilə qədər ÜDM-in 70%-ni təşkil edəcəyi proqnozlaşdırılır və rəqəmsal texnologiyalara yatırılan hər 1 dollar 30 il ərzində ÜDM-də 20 dollar gəlir gətirir. Bununla belə, avtomatlaşdırma 2030-cu illərin əvvəlinə qədər əsas iqtisadiyyatlardakı iş yerlərinin 21-38%-ni təhdid edir, 2022-ci ilə qədər 75 milyon iş yerini 58 milyon yeni rolla əvəzləyəcək. Əməyin ÜDM-dəki payı 52,9%-dən (2019-cu il) 52,3%-ə (2022) enərək, yüksək ixtisaslı (məsələn, AI mütəxəssisləri, məlumat alimləri) və aşağı ixtisaslı sektorlara qütbləşməni əks etdirərək bərabərsizliyi daha da gücləndirdi. Dünya İqtisadi Forumu 2025-ci ilə qədər bərpa olunan enerji, səhiyyə və rəqəmsal sektorlar hesabına 78 milyon iş yerinin yaradılmasını proqnozlaşdırır. Məhdudiyyətlərə regional fərqlər və uzunmüddətli proqnozlardakı qeyri-müəyyənliklər daxildir. Praktiki nəticələr növbəti onillikdə texnoloji bacarıqlara tələbin 50% artması ilə yenidən bacarıqların artırılması təşəbbüslərini vurğulayır. Bu tədqiqat sosial-iqtisadi riskləri azaldaraq 4IR-in potensialından istifadə etmək üçün adaptiv təhsil sistemlərinin və ədalətli siyasətlərin vacibliyini vurğulayır.